Temel farklar
| Psikolog | Psikiyatrist | |
|---|---|---|
| Eğitim | 4 yıllık psikoloji lisansı; klinik psikologlar ayrıca klinik psikoloji yüksek lisansı yapar | 6 yıllık tıp fakültesi ve ardından psikiyatri uzmanlığı |
| İlaç yazabilir mi? | Hayır | Evet |
| Tanı | Görüşme ve testlerle değerlendirme yapar | Tıbbi tanı koyar, rapor düzenler |
| Terapi | Ana çalışma alanı: düzenli, genellikle 50 dakikalık seanslar | Bazı psikiyatristler terapi de yapar; görüşmeler çoğunlukla daha kısadır |
| Psikolojik testler | WISC-R, MMPI, AGTE gibi testleri uygular ve yorumlar | Gerektiğinde test ister |
Hangi durumda psikologa başvurulur?
- Kaygı, panik atak, sosyal kaygı, sınav kaygısı
- Hafif ya da orta düzeyde depresif belirtiler
- İlişki, iletişim ve aile sorunları
- Yas, kayıp, ayrılık gibi zor dönemler
- Stres, tükenmişlik, özgüven sorunları
- Çocuklarda davranış, okul ve uyum güçlükleri
- Zeka, gelişim ya da kişilik değerlendirmesi gereken durumlar
Hangi durumda önce psikiyatriste başvurulmalı?
- Kendine ya da başkasına zarar verme düşünceleri
- Başkalarının duymadığı sesler duyma, gerçek dışı inançlar gibi gerçeklikle bağın zayıfladığı durumlar
- Günlerce uyumadan aşırı enerjik olma, kontrolsüz harcama gibi belirtiler
- Yataktan çıkamayacak, işe ya da okula gidemeyecek kadar ağır depresyon
- Alkol ya da madde kullanımının kontrolden çıkması
- Kullanılan bir ilacın dozunun ya da türünün değiştirilmesi ihtiyacı
Kendinize zarar verme düşünceniz varsa beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Çocuklar için: çocuk psikoloğu mu, çocuk psikiyatristi mi?
Çocuk ve ergen psikiyatrisi ayrı bir tıp uzmanlığıdır. DEHB gibi durumlarda tanıyı ve gerekiyorsa ilaç tedavisini çocuk ve ergen psikiyatristi yapar. Oyun terapisi, davranış sorunları, sınav kaygısı, aile içi iletişim ve gelişim testleri ise psikoloğun çalışma alanıdır. Pek çok çocukta iki uzman birlikte çalışır. Sivas'ta çocuk ve gençlerle nasıl çalıştığımı çocuk ve ergen terapisi sayfasında anlattım.
Sık karıştırılan pedagog ise eğitim bilimleri alanında çalışan bir meslektir; terapi ve psikolojik test uygulaması psikologların alanındadır.
İkisi birlikte çalışabilir mi?
Evet, hatta çoğu zaman en etkili yol budur. Örneğin orta-ağır bir depresyonda psikiyatrist ilaç tedavisini düzenlerken psikolog düzenli seanslarla düşünce ve davranış örüntüleri üzerinde çalışır. Görüşmelerimizde ilaç desteğinin faydalı olacağını düşündüğüm durumlarda sizi bir psikiyatri uzmanına yönlendiririm.
Sık sorulan sorular
Psikolog ilaç yazabilir mi?
Hayır. Türkiye'de ilaç yalnızca hekimler tarafından yazılabilir. Ruhsal sorunlarda ilaç tedavisini psikiyatri uzmanı düzenler.
Önce psikologa mı, psikiyatriste mi gitmeliyim?
Günlük hayatınızı sürdürebiliyor ama bir konuda zorlanıyorsanız psikologla başlayabilirsiniz. Kendinize zarar verme düşüncesi, gerçeklikten kopma ya da yataktan çıkamayacak kadar ağır belirtiler varsa önce psikiyatriste başvurun. Psikolog gerekli gördüğünde sizi psikiyatriste yönlendirir.
Psikolog ve psikiyatrist birlikte çalışabilir mi?
Evet. Pek çok durumda en iyi sonuç ilaç tedavisi ile terapinin birlikte yürütülmesiyle alınır. Psikiyatrist ilacı düzenler, psikolog düzenli terapi seanslarıyla süreci destekler.
Psikolog seansları SGK kapsamında mı?
Özel hastanelerde ve danışmanlık merkezlerinde psikolog seansları genellikle SGK kapsamında değildir ve ücretlidir. Psikiyatri muayenesi ise SGK anlaşmalı kurumlarda SGK kapsamında yapılabilir.
Sivas'ta terapi desteği
Yaşadığınız şey psikoloğun çalışma alanına giriyorsa, Sivas'ta yüz yüze ya da online 50 dakikalık seanslarla birlikte çalışabiliriz. Yetişkin terapisi, çift ve aile terapisi ve psikolojik testler sayfalarından ayrıntılara bakabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.